ตลาด Functional Food ในออสเตรเลีย

ความหมายของ Functional Food มีขอบข่ายที่กว้าง มีหลายองค์กรพยายามให้คำจำกัดความของอาหารประเภทนี้ เช่น อาหารแปรรูปที่มีการเติมส่วนผสมบางอย่างที่ให้สารอาหารพิเศษเหนือกว่าอาหารทั่วไป แต่สำหรับหน่วยงาน National Centre of Excellence in Functional Foods (NCEFF)ของออสเตรเลียได้ให้ความหมายของ Functional Food ว่าคืออาหารที่ช่วยเสริมสุขภาพร่างกายของมนุษย์ นอกเหนือจากอาหารทั่วไป

ตัวอย่างของ Functional Food ได้แก่ phytosterols, probiotics หรือผลิตภัณฑ์ที่มีการการเพิ่มสารอาหารต่างๆไม่ว่าจะเป็น แคลเซียม วิตามิน และยังรวมถึงเครื่องดื่มพิเศษต่างๆเช่น Sports Drinksปัจจุบันอาหาร Functional Food ได้รับความนิยมมากในตลาดโลก ตามแนวโน้มความนิยมอาหารบำรุงสุขภาพ เนื่องจากผู้บริโภคมีความใส่ใจเรื่องสุขภาพมากขึ้น มีการคาดการว่าตลาดFunctional Food โลกจะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นเป็น 167 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2553 หรือมีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 14% ต่อปี โดยญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีมูลค่าตลาดสูงที่สุดคิดเป็น 33% ของมูลค่าตลาดโลก ส่วนออสเตรเลียมีมูลค่าตลาดคิดเป็น 1% ของมูลค่าตลาดโลก ถึงแม้ออสเตรเลียจะมีมูลค่าตลาดไม่มากเมื่อเทียบกับญี่ปุ่น แต่ก็ถือว่าเป็นตลาดที่มีศักยภาพและมีโอกาสเติบโตมาก ประกอบกับขณะนี้ไทยได้ทำการเปิดเขตการค้าเสรีกับออสเตรเลีย (Thai-Australia Free Trade Area) จึงถือเป็นโอกาสที่ดีสำหรับผู้ประกอบการไทยในการเปิดตลาดสินค้าชนิดนี้ เพราะ Functional Food เป็นอาหารที่สามารถขายได้ราคาแพงกว่าอาหารปกติมาก จึงถือเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับอาหารอีกทางหนึ่งลักษณะตลาด Functional Food ของออสเตรเลีย

จากการวิจัยของหน่วยงาน InternationalFood Information Council (IFIC) ได้กล่าวไว้ดังนี้

• ความสนใจและต้องการบริโภค Functional Food ในออสเตรเลียมีเพิ่มมากขึ้นในช่วงปี2533-2543 สังเกตได้จากอัตราการขยายตัวของตลาดสินค้าประเภทนี้ ซึ่งเป็นผลมาจากการความใส่ใจในสุขภาพของผู้บริโภคที่เพิ่มมากขึ้น

• ในปี 2546 U.S. based Health Strategy Consulting (HSC) ได้ประมาณการว่าออสเตรเลียและนิวซีแลนด์จะมีมูลค่าตลาดของสินค้าเพื่อสุขภาพ ประมาณ 0.8% ของมูลค่าตลาดFunctional Food โลก คิดเป็นมูลค่า 2.9 พันล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย โดยแบ่งเป็นFunctional Food 35% คิดเป็นมูลค่า 1 พันล้านบาท

• การนำเข้า Functional Food ของออสเตรเลีย มีข้อบังคับที่เข้มงวด โดยจะต้องสามารถพิสูจน์ด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ ว่าอาหารนั้นๆให้ประโยชน์กับร่างกาย และยังต้องทำตามข้อกำหนดเรื่องการกล่าวอ้างบนฉลากด้วย

• รัฐบาลออสเตรเลียได้มีการจัดตั้งศูนย์ขึ้นใหม่ภายใต้ชื่อ National Centre of Excellence inFunctional Foods ภายใต้การดูแลของ University of Wollongong (NSW) โดยหน้าที่ของหน่วยงานนี้คือค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์ Functional Food เพื่อกระตุ้นให้เกิดนวัตกรรมใหม่ๆ

• จากการการวิจัยตลาดพบว่าตลาดการขายปลีกของสินค้า Functional Food เป็นช่องทางการจัดจำหน่ายที่เหมาะกับผู้ที่ต้องการจะส่งออกสินค้าชนิดนี้ไปยังออสเตรเลีย  

โอกาสและอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาด

ช่องทางการจัดจำหน่ายที่สำคัญของตลาด Functional Food ในประเทศออสเตรเลียคือ ร้านค้าปลีก (Retail Food sector) อันได้แก่ ร้านสะดวกซื้อ ซุปเปอร์มาร์เกตในปั๊มน้ำมัน ช่องทางการจัดจำหน่ายนี้เหมาะกับผู้บริโภคที่ชอบทดลองสินค้าใหม่ๆ ปัจจัยที่จะช่วยให้สินค้าประสบความสำเร็จได้แก่

• ผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับความต้องการ

• ส่วนผสมที่ได้รับการยอมรับ

• ความเข้าใจในประโยชน์ที่จะได้รับจากผลิตภัณฑ์

• ตราสินค้าที่น่าเชื่อถือ 

ข้อกำหนดในการนำเข้า

ตามปกติแล้วอาหารที่จะนำเข้าออสเตรเลียจะต้องถูกตรวจสอบ ณ จุดนำเข้า โดย AQIS จะมีหน้าที่ในการสุ่มตรวจสอบอาหารนำเข้า ผู้นำเข้าจะต้องทำการกรอกข้อมูลลงในเอกสาร CustomClearance ให้กับศุลกากรเพื่อพิจารณาชำระภาษี เพื่อความมั่นใจ ผู้นำเข้าควรใช้บริการ CustomsBroker ซึ่งมีความชำนาญในขั้นตอน กฎระเบียบการนำเข้า เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในการนำเข้าสินค้าเอกสารต่างๆที่ต้องใช้ในการเคลียร์ของที่ศุลกากรได้แก่ ใบแจ้งรายการของที่นำเข้า เอกสารที่เกี่ยวกับการขนส่ง รวมทั้งเอกสารการประกันภัยสินค้า ผู้นำเข้าที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดจะได้รับการลงโทษตามกฎหมายนอกจากการควบคุมการนำเข้าที่เกี่ยวข้องกับศุลกากรแล้ว อาหารที่วางขายในออสเตรเลียยังต้องถูกควบคุม ตาม Food Standards Australia New Zealand Code (FSANZ) ด้วย โดยกฎหมายฉบับนี้จะแยกเป็นข้อกำหนดของแต่ละชนิดสินค้า สำหรับ Functional Food ปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายโดยเฉพาะในการควบคุม จึงใช้วิธีการพิจารณาเป็นสินค้าไปเช่น ถ้าสินค้านั้นมีส่วนผสมที่อยู่ในกฎหมาย NovelFood ก็จะใช้ Standard 1.5.1 Novel Food เป็นตัวควบคุม หรือถ้าเป็นอาหารที่มีการเติมวิตามินหรือแร่ธาตุ ก็จะใช้กฎหมาย Standard 1.3.2 Vitamin and Mineral เป็นตัวควบคุมส่วนในเรื่องการกล่าวอ้างบนฉลากซึ่งผู้ผลิตส่วนใหญ่ต้องการสื่อสารกับผู้บริโภค ถึงคุณค่าของFunctional Food นั้นๆ ในกรณีนี้จะต้องเป็นไปตาม Standard 1.1A2 Transitional Standard-Health Claims ซึ่งมาตรฐานนี้จะครบกำหนดปรับปรุงใหม่ในปี 2549

การได้รับใบรับรองจากหน่วยงานในออสเตรเลีย

เนื่องจาก Functional Food เป็นอาหารที่สามารถขายในราคาสูงได้ ผู้บริโภคที่ซื้อไปจึงต้องการความมั่นใจว่าสินค้าที่เขาได้รับนั้นคุ้มค่ากับเงินที่เขาต้องจ่ายเพิ่มหรือไม่ ด้วยเหตุนี้จึงเป็นการยากสำหรับผู้ผลิตที่จะทำให้ผู้บริโภคเชื่อมั่นในสินค้า วิธีหนึ่งที่จะช่วยให้ผู้บริโภคมั่นใจได้คือการได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือในออสเตรเลียว่า สินค้าชนิดนี้ให้อะไรกับผู้บริโภคมากกว่าอาหารที่พบทั่วไป ตัวอย่างของหน่วยงานเหล่านี้ เช่น National Heart Foundation of Australia ซึ่งเป็นหน่วยงานเกี่ยวกับหัวใจที่มีชื่อเสียงของออสเตรเลีย 

ที่มา: สถาบันอาหาร nfi.or.th