แนวทางใหม่ในการตรวจสอบความปลอดภัยของสินค้าอาหารนำเข้าจากต่างประเทศ

ความเป็นมา ตามที่ประธานาธิบดี Barack Obama ประกาศนโนบายความปลอดภัยสินค้านำเข้าเพื่อ
การอุปโภคและบริโภคในสหรัฐฯ ให้ปลอดสารเจือปน และมีความต้องการให้หน่วยงาน US Food &
Drugs Administration (FDA) ดำเนินการตรวจสอบและควบคุมดูแลให้มากขึ้น รวมถึงการปรับปรุง
กฎระเบียบ และ ข้อบังคับใหม่ๆ ต่อสินค้านำเข้า
สำนักงาน US Food & Drugs Administration (FD) ซึ่งดูแลและตรวจสอบการนำเข้า
สินค้าอาหารและเภสัชภัณฑ์กว่า 150 ประเทศทั่วโลก หรือจากโรงงานผลิตสินค้ากว่า 300,000 แห่ง ซึ่ง
สินค้าอาหารและเภสัชภัณฑ์จำนวนไม่ต่ำกว่า 20 ล้าน Shipments นำเข้ามายังสหรัฐฯในแต่ละปี สินค้า
อาหารที่จำหน่ายและบริโภคในสหรัฐฯ ประมาณร้อยละ 20 นำเข้าจากต่างประเทศ และตามขั้นตอน
การนำเข้าสินค้าอาหารดังกล่าว พบว่ามีสินค้าอาหารผ่านการตรวจสอบในอัตราต่ำมากไม่ถึงร้อยละ 10
ของการนำเข้าสินค้าอาหารทั้งหมด
การดำเนินงานแก้ไขปัญหา
Dr. Margaret Hamburg ตำแหน่ง Commissioner of Food & Drugs (US FDA) แถลง
แนวทางใหม่ในการดำเนินการตรวจสอบด้านความปลอดภัยของสินค้าอาหารนำเข้าจากต่างประเทศ
ของสหรัฐฯ เพื่อป้องกันมิให้เป็นอันตรายต่อผู้บริโภคของสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2553 โดยมี
มาตรการใหม่ 3 ประการ คือ
1. การควบคุมดูแล ณ แหล่งกำเนิดสินค้า: เป็นวิธีการดำเนินการที่แหล่งกำเนิดสินค้า
โดยจะประสานงานและร่วมมือกับหน่วยงานที่ควบคุมดูแลความปลอดภัยสินค้า และโรงงานผลิตสินค้า
อาหารในประเทศที่เป็นแหล่งกำเนิดสินค้า ในด้านการให้ความช่วยเหลือด้านการออกกฎระเบียบ และ
ด้านเทคนิคต่างๆ เพื่อให้สอดคล้องกับกฎระเบียบของสหรัฐฯ ซึ่งปัจจุบัน FDA มีสำนักงานถาวร
สาขาในต่างประเทศ 6 ประเทศ คือ จีน อินเดีย เม็กซิโก คอสตาริก้า ชิลี และ จอร์แดน นอกจากนั้น
แล้ว FDA สหรัฐฯ ได้ทำความตกลงกับรัฐบาลของประเทศแหล่งกำเนิดสินค้าอีก 30 ประเทศ (ไม่รวม
ประเทศไทย) ในด้านการเชื่อมโยงการแลกเปลี่ยนข้อมูลและรายงานเชิงลึกที่ไม่เปิดเผยต่อสาธารณะชน
ซึ่งกันและกัน
2. หน้าที่รับผิดชอบของผู้นำเข้า : ผู้นำเข้าสินค้าอาหารต้องเป็นผู้รับผิดชอบเรื่อง
ความปลอดภัยของสินค้าอาหารที่นำเข้ามา โดยสินค้าอาหารต้องดำเนินการ หรือปฎิบัติด้านกระบวน
การผลิตถูกต้องตามมาตรฐานของสหรัฐฯ และสากล หากพบว่า สินค้าอาหารนำเข้ามีสารพิษหรือ

สิ่งเจือปนที่เป็นอันตรายเสี่ยงต่อสุขภาพมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ผู้นำเข้าจะมีความผิดตามกฏหมาย มี
โทษทั้งปรับและจำคุก ผู้นำเข้าไม่สามารถแก้ตัวได้ว่าเป็นความผิดของผู้ผลิต/ส่งออกในต่างประเทศ
หรือเจ้าหน้าที่ FDA
3. ใช้ระบบ PREDICT System (Predictive Risk-Based Evaluation for Dynamic
Imported Compliance Targeting) FDA สหรัฐฯ จะเปลี่ยนมาใช้ ระบบ PREDICT ในการตรวจสอบ
สินค้าอาหารนำเข้า แทนระบบ OASIS ที่ใช้ในปัจจุบัน (ใช้เจ้าหน้าที่ FDA ตรวจสอบสินค้าเมื่อถึง
ท่าเรือ) ในขณะที่ ระบบ PREDICT เป็นระบบฐานข้อมูลผ่านอินเตอร์เนท (Web-Based Assessment)
ซึ่งจะทำการตรวจสอบและวิเคราะห์ประวัติผู้ส่งออกและข้อมูลสินค้าก่อนส่งสินค้าอาหารมายังสหรัฐฯ
โดยเจ้าหน้าที่ FDA สหรัฐฯ จะประเมินความเสี่ยงจากฐานข้อมูล PREDICT และตัดสินใจว่า จะต้อง
ตรวจสอบสินค้า หรืออนุญาตนำเข้าได้หรือไม่ การดำเนินการโดยวิธีนี้จะช่วยในการกลั่นกรองสินค้า
อาหารที่มีความเสี่ยงและมีความไม่ปลอดภัยสูง เป็นผลให้ FDA ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อย่างไรก็ตาม สินค้าอาหารที่นำเข้ายังคงได้รับการสุ่มตรวจอยู่ ปัจจุบัน FDA สหรัฐฯ ทดลองใช้ระบบ
PREDICT แล้ว (Pilot Project) ที่ท่าเรือ Los Angeles และ New York และคาดว่า สหรัฐฯจะใช้ระบบ
PREDICT ทั่วประเทศภายในเดือนมิถุนายน 2553 นี้
อนึ่ง จากสถิติของ OASIS Import Refusal ปี 2552 การนำเข้าสินค้าอาหารจากแหล่ง
นำเข้าที่สำคัญของสหรัฐฯ 5 ประเทศ พบว่า สินค้าไทยมีจำนวน 266 รายการถูกปฏิเสธการนำเข้า
ในขณะที่คู่แข่งขัน เช่น จีน มีจำนวน 1,925 รายการ อินเดีย มีจำนวน 1,369 รายการ เม็กซิโก จำนวน
1,368 และ เวียดนาม จำนวน 455 รายการ แสดงให้เห็นว่า สินค้าไทยมีความเสี่ยงต่อความไม่ปลอดภัย
ในระดับต่ำกว่าประเทศคู่แข่งขัน
ความเห็น/ข้อพิจารณา
ผลกระทบการดำเนินการมาตรการใหม่ในการตรวจสอบสินค้าอาหารนำเข้าของ FDA
สหรัฐฯ ดังนี้
1. ข้อดี ของการใช้ระบบการตรวจสอบสินค้าอาหารนำเข้าจากต่างประเทศแบบใหม่
จะมีผลดีในด้านการสกัดกั้นสินค้าอาหารที่ไม่ปลอดภัยมายังสหรัฐฯ เช่น (1) หากศุลกากรประเทศ
อังกฤษพบว่า สินค้าอาหารกระป๋องของผู้ผลิต/ส่งออกเวียดนาม บริษัท ABC รหัสสินค้า XXX ใช้สี
ต้องห้าม และไม่ได้รับอนุญาตให้นำเข้าในประเทศอังกฤษ และในขณะเดียวกัน สินค้าดังกล่าวถูก
ส่งไปยังสหรัฐฯ เช่นกัน ดังนั้น FDA สหรัฐฯ สามารถใช้ข้อมูลห้ามนำเข้าของประเทศอังกฤษมาเป็น
เหตุผลปฏิเสธการนำเข้าของสินค้ารหัส XXX ดังกล่าวได้ หรือ (2) หาก FDA ประเทศอิตาลี่มีข้อมูล
การตรวจสอบโรงงานผลิตอาหารของประเทศไทยที่ไม่ผ่านมาตรฐานของอิตาลี่ FDA สหรัฐฯ สามารถ ใช้ข้อมูลมาตรฐานโรงงานของประเทศอิตาลี่ ในการปฏิเสธหรือตรวจสอบสินค้าของผู้ผลิต/ส่งออกไทย
ได้เช่นกัน
2. ข้อเสีย คือ เป็นการลดโอกาสของผู้ผลิต/ส่งออกที่ต้องการส่งสินค้ามายังสหรัฐฯ
ทั้งนี้ เนื่องจากมาตรฐานความปลอดภัยของสินค้าอาหารในแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน การใช้ข้อมูล
การตรวจสอบความปลอดภัยสินค้าอาหารของต่างประเทศ มาเป็นบรรทัดฐานหรือเป็นข้อมูลช่วยใน
การตัดสินใจ และเพื่อป้องกันสินค้าอาหารอันตรายเข้าสู่สหรัฐฯ ถือว่าเป็นการกีดกันทางการค้า
3. ผู้ผลิต/ส่งออกสินค้าอาหารไปยังสหรัฐฯ และมีประวัติสินค้าไม่ผ่าน
การตรวจสอบหรือถูกห้ามนำเข้า (Imported Refusal) บ่อยครั้ง แสดงให้เห็นว่า สินค้าหรือผู้ผลิต/ส่งออก
ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งหมายถึงว่า สินค้าของผู้ผลิต/ส่งออกสินค้าอาหารรายดังกล่าว อาจจะถูกปฏิเสธห้าม
นำเข้า หรือ สินค้าต้องได้รับการตรวจสอบทุก Shipment เป็นต้น
4. การผลักดันให้ผู้นำเข้าเป็นผู้รับผิดชอบด้านความปลอดภัยของสินค้าที่นำเข้า จะ
เป็นการเพิ่มภาระหน้าที่และค่าใช้จ่ายให้แก่ผู้นำเข้า และอาจจะเป็นผลให้ผู้นำเข้าหันไปซื้อ/นำเข้าสินค้า
จากผู้ผลิต/ส่งออกสินค้ามีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยต่ำ และลดการนำเข้าจากผู้ผลิต/ส่งออกที่สินค้า
ถูกตรวจสอบจาก FDA บ่อยครั้งหรือถูกปฏิเสธนำเข้าบ่อยครั้ง
5. ดูจากภาพรวมแล้ว มาตรการตรวจสอบสินค้าอาหารนำเข้าวิธีใหม่นี้ จะเป็นผลดีต่อ
ผู้ผลิต/ส่งออกไทยที่ผลิตสินค้าได้คุณภาพและมาตรฐานของสหรัฐฯ ซึ่งเมื่อเทียบกับสินค้าอาหารของ
คู่แข่งขัน เช่น จีน อินเดีย เม็กซิโก และ เวียดนาม ซึ่งประสบปัญหาเรื่องคุณภาพและมาตรฐาน (จาก
สถิติของหน่วยงาน OASIS ที่จำนวนสินค้าถูกปฏิเสธนำเข้ามีจำนวนมากกว่าของไทย) ดังนั้น ผู้ผลิต
ส่งออกไทยควรรักษาระดับคุณภาพ/มาตรฐานการผลิตและสินค้าให้ได้สม่ำเสมอ และควรพิจารณาเร่ง
ปรับปรุงแก้ไขส่วนบกพร่องในเรื่องความปลอดภัย เพื่อให้สอดคล้องตามกฎระเบียบที่สหรัฐฯกำหนด
เพื่อโอกาสในการช่วงชิงตลาดและความได้เปรียบ
6. ผู้ผลิต/ส่งออกไทยที่ต้องการทราบและศึกษาข้อมูลการตรวจสอบความปลอดภัย
สินค้าภายใต้ระบบ PREDICT System ของ FDA สหรัฐฯ เพิ่มเติม สามารถดูได้จาก Website ของ
FDA สหรัฐฯ : www.fda.gov/ForIndustry/ImportProgram/ucm172743.htm
ที่มา : สำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ณ นครชิคาโก